JansonAdvies

                       JA zeggen tegen uitdagend en inspirerend onderwijs

Spellingdidactiek

Spelling is een wat vreemd onderdeel van de leerstof van het (basis)onderwijs.
Onze spelling is, anders dan de Nederlandse taal zelf, gebaseerd op strikte afspraken.
Tegelijk is onze spelling natuurlijk wel nauw verbonden met het Nederlands.
De spelling van het Nederlands is gebaseerd op de (standaard)uitspraak, dus afgeleid van de spreektaal.

Spellinglessen lijken heel vanzelfsprekend. Iedereen heeft ermee te maken gehad op school.
Je zou denken dat we in het onderwijs nu wel weten hoe dat moet.
Helaas bracht de praktijk die ik tegenkwam mij tot de verzuchting "Was dat maar waar!"
Met grote regelmaat krijg ik signalen dat het spellingonderwijs helemaal niet zo lekker loopt.
     "De opbrengst van onze spellinglessen klopt niet met de daaraan bestede tijd."
     "Zowel leraren als leerlingen blijken spellinglessen eigenlijk vervelend te vinden."
     "De spellingresultaten wijken af van die bij andere vakken, hoe kan dat?"
     "In eigen teksten van leerlingen is weinig te herkennen van wat ze hebben geleerd."
     "Ze hebben geen spellingbewustzijn." 

Dit soort ervaringen van leraren waren voor mij aanleiding om me de afgelopen jaren nog weer eens extra te verdiepen in de essentie van de spelling van het Nederlands en van het aanleren van die spelling (de spellingdidactiek). 
Hieruit bleek dat er in de loop der jaren een ratjetoe aan termen en aanpakken is gegroeid.
De uitgangspunten waarop onze spelling is gebaseerd blijken dikwijls niet leidend voor de didactiek.
Tradities en de behoefte aan schriftelijke verwerking blijken het in de praktijk steeds weer te hebben gewonnen. 
Daardoor is het leerproces dat de leerlingen zouden moeten volgen niet consequent terug te vinden in spellingmethoden en zelfs niet in remediërende aanpakken.
In de meeste gevallen lijkt het leren van spelling afgeleid van het leren lezen.
Een van de gevolgen is dat men geen consequent onderscheid maakt tussen klanken en letters.
Dit is vreemd omdat het hele leerproces nu juist draait om het kunnen omzetten van klanken in letters.

Dit bracht mij ertoe een alternatieve, wel consequente spellingdidactiek te ontwikkelen. 
Vanaf het schooljaar 2013-2014 is daarvoor ook door mij geschreven materiaal beschikbaar gekomen.
Dit materiaal geef ik zelf uit onder de naam Op zoek naar letters.
Inmiddels is hiervan de 2e (en verder uitgebreide) druk verschenen.
 

Kenmerken van Op zoek naar letters:

- gebaseerd op het specifieke proces van leren spellen;
- alle leerlingen zijn actief, bewust en doelgericht aan het leren;
- er zijn alleen handleidingen en gebruiksmateriaal;
- oefenen gebeurt grotendeel mondeling, in tweetallen;
- de leerlingen leren meer over de achtergrond van onze spelling;
- spellinglessen leiden tot spellingbewustzijn;
- duurzame opbrengsten, ook zichtbaar in eigen teksten;
- doelgerichte differentiatie
- zowel geschikt voor leerlingen met dyslexie als voor goede spellers.

Een uitgebreidere beschrijving van de zes oefenfasen, met rollen voor leraar en leerling, vind je hier.

Wie op de hoogte wil blijven van ontwikkelingen rond Op zoek naar letters en geïnteresseerd is in wetenswaardigheden rond spelling, kan zich gratis abonneren op de digitale Nieuwsbrief die ik uitgeef.
Zie hiervoor het contactformulier!